📝 Yazan: Prof. Dr. Ömer Rıdvan Tarhan | 📅 Randevu: Isparta Meddem Hastanesi

Yazan: Prof. Dr. Ömer Rıdvan Tarhan

Preoperatif sıvı tedavisi, mevcut volüm ve elektrolit açıklıklarını/bozukluklarının düzeltilerek euvoleminin sağlanmasını amaçlar.

Ayrıca, sıvı elektrolit dengesini etkileyen kronik hastalıkların ve kullanılan ilaçların gözden geçirilmesi ve postoperatif komplikasyon riskini artırabilecek dengesizliklerin giderilmesi anlamına gelir.

Bu yaklaşım, intraoperatif hipotansiyon, akut böbrek hasarı ve organ yetmezliği riskini anlamlı şekilde azaltır.

🚨 - Preoperatif hipovolemi, intraoperatif hipotansiyon için en önemli risk faktörüdür. Elektif cerrahi öncesi mutlaka volüm durumu değerlendirilmeli ve gerekirse düzeltilmelidir.

Preoperatif Değerlendirme

1. Öykü

Preoperatif İlaç Yönetimi ve Komorbiditeler

Cerrahi öncesi (preoperatif), kesilmesi ya da devam edilmesi gereken ilaçlar ve yandaş hastalıklar
Cerrahi öncesi (preoperatif), kesilmesi ya da devam edilmesi gereken ilaçlar ve yandaş hastalıklar

📝 - Preoperatif İlaç Yönetimi

  • ❌ - Kes: Diüretik, ACEİ/ARB, metformin, SGLT2 inhibitörleri
  • ✅ - Devam Et: Beta-blokerler, statinler, antiepileptikler, antipsikotikler
  • ⚠️ - Bireyselleştir: Antikoagülanlar, antiagreganlar (kardiyolog/hematolog ile)

2.Fizik Muayene (Volüm Durumu Bulguları)

  • Hipovolemi Bulguları: Taşikardi, hipotansiyon, ortostatik hipotansiyon, mukozalarda kuruluk, azalmış cilt turgoru, uzamış kapiller geri dolum süresi (>2 saniye), juguler venöz dolgunlukta (JVD) azalma.
  • Hipervolemi Bulguları: JVD'de artış, periferik ödem, akciğerlerde raller, hepatomegali.

3. Laboratuvar

  • Elektrolit Paneli (Na⁺, K⁺, Cl⁻, Ca²⁺): Hiponatremi, hiper/hipokalemi varlığı araştırılmalıdır.
  • Renal Fonksiyon Testleri (BUN/Kreatinin eGFR): Böbreklerin sıvı ve elektrolit yükünü tolere edip edemeyeceğinin göstergesidir.
  • Tam Kan Sayımı (Hemoglobin/Hematokrit): Anemi varlığı ve şiddeti değerlendirilir.
  • Kan Şekeri ve Albumin: Nutrisyonel durum ve metabolik stres yanıtı hakkında fikir verir.
  • Arteriyel Kan Gazı veya Serum Laktat: Şüpheli doku perfüzyon bozukluğu varlığında istenmelidir.

Düzeltilmesi Gereken Temel Bozukluklar

1. Hipovolemi

  • Hafif-Orta Şiddette Hipovolemi: İzotonik kristalloidler (Ringer Laktat (ilk tercih), isolyte S, gerekirse %0.9 Salin) ile volüm replasmanı yapılır. 500-1000 mL'lik boluslar şeklinde verilerek hemodinamik yanıt (kan basıncı, kalp hızı, idrar çıkışı) takip edilir.
  • Şiddetli Hipovolemi / Hipovolemik Şok: Hızlı ve agresif kristalloid resüsitasyon (1-2 litre hızla) gerekir. Altta yatan kanama varsa, cerrahi kontrol sağlanana kadar eritrosit süspansiyonu transfüzyonu hayat kurtarıcıdır.

2. Elektrolit Bozuklukları

  • Hipokalemi: K⁺ < 3.5 mmol/L ise düzeltilmelidir. Ameliyat öncesi K⁺ > 3.0 mmol/L olacak şekilde replasman yapılması, anestezi indüksiyonu sırasındaki aritmi riskini azaltır. Replasman oral veya intravenöz yoldan yapılabilir. IV replasmanda hız saatte 10 mEq'yu geçmemelidir.
  • Hipomagnezemi: Sıklıkla hipokalemiye eşlik eder ve refrakter hipokaleminin nedeni olabilir. Aritmi riskini artırdığı için mutlaka düzeltilmelidir.
  • Hiperkalemi: K⁺ > 5.5 mmol/L ise elektif cerrahi ertelenmeli ve hiperkalemi nedeni araştırılarak tedavi edilmelidir (İnsülin-dekstroz, kalsiyum glukonat, diüretikler, kayeksalat vb.).

3. Anemi

  • Kronik, Stabil Anemi: Hemodinamik olarak stabil, aktif kanaması olmayan hastalarda transfüzyon eşiği genellikle Hb < 7-8 g/dL'dir.
  • Akut Kanama veya Kardiyak Risk: Aktif kanaması olan veya kardiyak komorbiditesi (örn. koroner arter hastalığı) bulunan hastalarda bu eşik Hb < 9-10 g/dL'ye yükseltilir. Masif kanamalarda masif transfüzyon protokolü (1:1:1 oranında eritrosit:taze donmuş plazma:trombosit) devreye girer.

Preoperatif Açlık ve ERAS Protokolleri

Preoperatif Açlık ve ERAS Protokolü (2025)

Preoperatif Açlık ve ERAS Protokolü (2025)
Preoperatif Açlık ve ERAS Protokolü (2025)

Özet

🎯 - Preoperatif hazırlık, aşağıdaki adımları içeren sistematik bir süreçtir:

  1. Değerlendir: Kapsamlı öykü, fizik muayene ve laboratuvar testleri ile volüm durumunu ve elektrolit dengesini değerlendir.
  2. Düzelt (Replase Et)
    • Hipovolemi var ise → İzotonik Kristalloid
    • Hipokalemi/Hipomagnezemi var ise → Potasyum/Magnezyum Replasmanı
    • Anemi var ise → Transfüzyon eşiğine göre eritrosit süspansiyonu
  3. Optimize Et
    • ERAS: Açlık süresini kısalt, karbonhidrattan zengin sıvılar öner.
    • İlaçları Düzenle: Diüretik, ACEİ/ARB ve metformini preoperatif dönemde kes.
  4. Ameliyata Hazır Kriterleri (Yeşil Işık!)
    • Hemodinamik stabilite (Normotansif, taşikardisiz).
    • Yeterli idrar çıkışı (>0.5 mL/kg/saat).
    • K⁺ > 3.0 mmol/L.
    • Mg²⁺ düzeyi normal.
    • Aktif, ciddi elektrolit/volüm bozukluğu olmaması.

Bu sistematik yaklaşım, intraoperatif hipotansiyon, akut böbrek hasarı ve aritmi riskini anlamlı derecede azaltır; hastanede kalış süresini kısaltır.

< Perioperatif Sıvı Yönetimi

İntraoperatif Sıvı Tedavisi >

Sıvı Elektrolit Dengesi