📝 Yazan: Prof. Dr. Ömer Rıdvan Tarhan | 📅 Randevu: Isparta Meddem Hastanesi

CA 72-4 (Cancer Antigen 72-4), aynı zamanda TAG-72 (Tumor Associated Glycoprotein 72)
CA 72-4 (Cancer Antigen 72-4), aynı zamanda TAG-72 (Tumor Associated Glycoprotein 72)

1. CA 72-4 Nedir?

CA 72-4 (Cancer Antigen 72-4), aynı zamanda TAG-72 (Tumor Associated Glycoprotein 72) olarak da bilinen, müsin benzeri bir glikoproteindir. İlk olarak meme kanseri metastazından izole edilmiş olmakla birlikte, en sık mide kanseri başta olmak üzere gastrointestinal sistem tümörlerinde yükselir.

2. Normal Değer

  • Normal: < 8.2 ng/mL (genel kabul gören cut-off değeri)
  • Şüpheli: 8.2-15 ng/mL
  • Yüksek: > 15 ng/mL (malignite lehine)

📝 - CA 72-4’ün özellikleri:

  • CA 72-4 seviyesi mide kanserinin evresi ile doğru orantılıdır (evre arttıkça yükselir).
  • Prognoz ile ilişkilidir: Yüksek preoperatif CA 72-4, kötü prognoz göstergesidir.
  • Postoperatif takipte: Başarılı rezeksiyon sonrası normal düzeye iner.
  • Nüks durumunda hastaların %70’inde klinik tanıdan önce yükselir.

3. Klinik Kullanım Alanları

I. Mide Kanseri (Primer Kullanım Alanı)

  • Tanı: Tek başına yeterli değildir, görüntüleme ve endoskopi ile birlikte kullanılır.
  • Evreleme: Yüksek CA 72-4 düzeyi ileri evre ile ilişkilidir (T3/T4, lenf nodu metastazı).
  • Tedavi takibi: Cerrahi veya kemoterapi sonrası düşüş beklenir. Düşmezse rezidü tümör düşünülür.
  • Nüks tespiti: Hastaların %70’inde klinik bulgulardan aylar önce yükselir.

II. Kolorektal Kanser

  • Dukes evrelemesi ile ilişkilidir (ileri evrede daha yüksek).
  • CEA ile birlikte değerlendirildiğinde sensitivite artar.
  • Özellikle CEA negatif kolorektal kanserlerde tamamlayıcı rol oynayabilir.

III. Over Kanseri

  • CA 125 ile birlikte kullanıldığında sensitivite artar.
  • Özellikle müsinoz over kanserlerinde yükselebilir.
  • Takip amaçlı CA 125’e ek olarak kullanılabilir.

IV. Diğer Kanserler

  • Pankreas kanseri
  • Safra yolu kanseri (kolanjiokarsinom)
  • Özofagus kanseri
  • Akciğer kanseri (non-küçük hücreli tip)
  • Meme kanseri (nadir)

4. CA 72-4'ü Yükseltebilen Benign (Kanser Dışı) Durumlar

  • Pnömoni (özellikle bakteriyel)
  • Pankreatit (akut veya kronik)
  • Karaciğer sirozu (özellikle dekompanze)
  • Over kistleri (özellikle endometrioma, dermoid kist)
  • İnflamatuvar bağırsak hastalığı (Crohn, ülseratif kolit)
  • Romatoid artrit, sistemik lupus eritematozus
⚠️ - CA 72-4 tarama testi değildir: CA 72-4, asemptomatik bireylerde mide kanseri taraması için uygun değildir. Düşük sensitivite (erken evre mide kanserinde %40-50) ve benign hastalıklarda da yükselebilmesi nedeniyle sadece bilinen mide kanseri hastalarında takip amaçlı kullanılmalıdır.

📝 - Diğer markerlerle birlikte kullanımı:

  • Mide kanseri: CA 72-4 + CEA + CA 19-9 kombinasyonu sensitiviteyi artırır.
  • Kolorektal kanser: CEA + CA 72-4 (özellikle CEA negatif hastalarda).
  • Over kanseri: CA 125 + CA 72-4 (müsinoz tümörlerde CA 125 düşük olabilir, CA 72-4 yardımcıdır).
CA 72-4’ün Klinik Kullanım Alanları ve Yükseldiği Durumlar
CA 72-4’ün Klinik Kullanım Alanları ve Yükseldiği Durumlar

5. CA 72-4 Takibinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Tek başına tanı koydurmaz: CA 72-4 yüksekliği mide kanseri tanısı için yeterli değildir; endoskopi ve biyopsi gereklidir.
  • Benign yükselmeleri ayırt edin: Pnömoni, pankreatit gibi akut inflamatuvar durumlarda geçici yükselme olabilir. Klinik düzelme sonrası tekrarlayın.
  • Postoperatif takip: Başarılı rezeksiyon sonrası CA 72-4 4-6 hafta içinde normal düzeye düşmelidir. Düşmezse rezidü tümör veya metastaz araştırılır.
  • Nüks takibi: CA 72-4’te yükselme, nüksün en erken göstergelerinden biridir (%70 sensitivite). Görüntüleme (BT, PET-CT) yapılmalıdır.
⚠️ Önemli Uyarı – Yanlış pozitiflikler: Benign hastalıklarda (pnömoni, pankreatit, siroz) CA 72-4 malignite ile karışabilecek düzeylerde yükselebilir. Klinik tablo ile birlikte yorumlayın. Akut enfeksiyon veya inflamasyon varlığında CA 72-4 ölçümünü erteleyin.

6. Özet: Mide Kanseri Takibinde CA 72-4 Kullanım Algoritması

  1. Preoperatif: Bazal CA 72-4 ölçülür (prognoz belirteci).
  2. Postoperatif (4-6 hafta): CA 72-4 tekrar ölçülür. Normal düzeye inmediyse rezidü tümör veya metastaz araştırılır.
  3. Takip (3-6 ayda bir): CA 72-4 takibi yapılır (özellikle preoperatif yüksek olan hastalarda).
  4. Nüks şüphesi: CA 72-4’te yükselme varsa (klinik bulgu olmasa bile) görüntüleme (BT torako-abdominal, endoskopi, PET-CT) yapılır.

7. Kaynaklar

  1. Roche Diagnostics – CA 72-4 Fact Sheet
  2. Göral V, Yeşilbağdan H, Kaplan A, Şit D, Çelik M. Mide Kanserinde Yeni Bir Tümör Markeri Olan CA 72-4'ün Yeri. Turkiye Klinikleri J Med Sci 2006;26(1):3-8
  3. Shimada H, Noie T, Ohashi M, Oba K, Takahashi Y. Clinical significance of serum tumor markers for gastric cancer: a systematic review. Gastric Cancer. 2014;17(1):26-33.
  4. ASCO Guideline – Tumor Markers in Gastric Cancer

< CA 19-9 (Karbonhidrat Antijeni 19-9)

CA 15-3 >