Hipermagnezemi

Yazan: Prof. Dr. Ömer Rıdvan Tarhan

Hipermagnezemi, serum magnezyum düzeyinin >2.4 mg/dL (>1.0 mmol/L) olmasıdır.

Epidemiyoloji

Hipermagnezemi genel popülasyonda nadirdir ve en sık böbrek yetmezliği olan hastalarda görülür. Normal böbrek fonksiyonuna sahip bireylerde fazla magnezyum hızlıca atılır.

Renal yetersizlik, magnezyum içeren ilaçlar (antiasitler, laksatifler, magnezyum sitrat veya sülfat) ya da parenteral magnezyum tedavisi sonrası hipermagnezemi gelişebilir.

Etyoloji (Nedenler)

• Renal Yetmezlik (en sık)
  • Akut veya kronik böbrek yetmezliğinde Mg²⁺ atılımı azalır.
  • Diyaliz gereksinimi doğurabilir.
• Aşırı Magnezyum Alımı:
  • Magnezyum içeren antasit, laksatif veya lavmanlar (özellikle Epsom tuzu, magnezyum sitrat).
  • Obstetrik MgSO₄ infüzyonları (preeklampsi/eclampsia tedavisi için MgSO₄ infüzyonları).
  • Parenteral beslenme veya yanlış dozda intravenöz replasman.
• Diğer Nedenler:
  • Rabdomiyoliz, büyük yanıklar, crush sendromu, ağır asidoz, hipotiroidi.

Patofizyoloji

Magnezyum düzeyi yükseldiğinde, Mg²⁺ iyonları sinaptik iletimi ve kas kontraksiyonunu baskılar.

• Sinir–kas kavşağında asetilkolin salınımını inhibe eder → hiporefleksi, kas güçsüzlüğü, paralizi gelişir.
• Kardiyak dokuda kalsiyum kanallarını bloke eder ve potasyum kanallarını inhibe eder, bu da ileti bozuklukları ve bradikardiye neden olur.
• Mg²⁺ ayrıca paratiroid hormon (PTH) salınımını azaltarak sekonder hipokalsemiye yol açabilir.

Hipermagnezeminin Klinik Belirti Bulguları

Hipermagnezeminin semptomları, serum magnezyum seviyesi ile doğru orantılı olarak artar. Magnezyum, nöromüsküler kavşakta asetilkolin salınımını inhibe ederek ve kardiyak iletimi yavaşlatarak etki gösterir.

Nöromüsküler ve Nörolojik Bulgular:

• 4-8 mg/dL: Bulantı, kusma, derin tendon reflekslerinde azalma/hiporefleksi.
• >8-10 mg/dL: Derin tendon reflekslerinin kaybı, letarji, konfüzyon.
• >12-15 mg/dL: Flask paralizi, solunum depresyonu (apne), parasempatik blokaja bağlı fiks-dilate pupil (beyin ölümünü taklit eder), koma.

Kardiyovasküler Bulgular:

• Hipotansiyon, bradikardi.
• EKG Değişiklikleri: PR intervalinde uzama, QRS kompleksinde genişleme, QT uzaması. (Hiperkalemi bulgularına benzer).
• >15 mg/dL: Tam kalp bloğu, kardiyak arrest.

Tedavi

Tedavi, hipermagnezeminin şiddetine ve hastanın klinik durumuna göre planlanır.

1. Hafif Olgular (Asemptomatik veya Hafif Semptomlu, Sağlam Böbrek Fonksiyonu):

• Magnezyum kaynağının kesilmesi
• Yeterli Hidrasyon
• Böbrekler hızlı bir şekilde magnezyumu elimine eder

1. Şiddetli veya Semptomatik Hipermagnezemi (Acil Tedavi):

• Kardiyak Stabilizasyon:

1. 1. • Kalsiyum Glukonat %10: Kalsiyum, magnezyumun kardiyak ve nöromüsküler üzerindeki toksik etkilerini kompetitif olarak antagonize eder.
      • Doz: 10-20 mL (1-2 gram) Kalsiyum Glukonat, 5-10 dakika içinde IV yoldan verilir. Etkisi hızlı ancak geçicidir.
      • Gereğinde 30 dakikada bir tekrarlanabilir.

• Magnezyumun Vücuttan Uzaklaştırılması:

1. 1. • Volüm Genişletme + Loop Diüretiği (Furosemid 40–80 mg IV): Böbrek fonksiyonu yerinde olan hastalarda idrarla magnezyum atılımını hızlandırmak için kullanılabilir. Hasta öncesinde mutlaka rehidrate edilmelidir.
      • Hemodiyaliz: Böbrek yetmezliği olan hastalarda veya hayatı tehdit eden (örn. paralizi, kardiyak instabilite) refrakter olgularda kesin ve en etkili tedavi yöntemidir. Magnezyum seviyelerini hızla düşürür. Periton diyalizi veya sürekli renal replasman tedavileri de uygulanabilir, ancak hemodiyaliz daha hızlı etkilidir.

• İzlem:

1. • Serum magnezyum ve kalsiyum düzeyleri sık aralıklarla kontrol edilir.
   • EKG monitorizasyonu şarttır.

Klinik Pratik İçin Uyarılar

• Preeklampsi Tedavisi: Obstetrik ve genel cerrahinin kesişiminde; eklampsi profilaksisi/tedavisi için MgSO4 infüzyonu yapılan hastalar yakından monitorize edilmelidir. DTR'lerin kaybı, hipermagnezeminin erken bulgusudur. Ca glukonat, Mg²⁺'un toksik etkilerine karşı antidottur.
• İyatrojenik Risk: Hipermagnezemi sıklıkla iyatrojenik bir sorundur. Böbrek yetmezliği olan hastalara magnezyum içeren ilaçlar (antiasit, laksatif) reçete edilirken son derece dikkatli olunmalıdır.
• Refleks Takibi: Derin tendon reflekslerinin kaybı, nöromüsküler blokajın erken ve güvenilir bir göstergesidir. IV magnezyum tedavisi alan hastalarda refleksler düzenli olarak kontrol edilmelidir.
• Böbrek Yetmezliği: Hipermagnezemi gelişimi için en büyük risk faktörü böbrek yetmezliğidir. Bu hastalara magnezyum içeren ilaçlar (laksatifler, antiasitler) çok dikkatli verilmeli veya verilmemelidir. Böbrek fonksiyonu bozuk olan bir hastada hipermagnezemi gelişirse, tedavi planında diyaliz erken düşünülmelidir.