Tiroiditler, Tiroidit Çeşitleri (Tipleri)

Tiroiditler ve tiroidit çeşitleri, tipleri
Tiroiditler ve tiroidit çeşitleri, tipleri

Tiroidit tek bir hastalık değildir. Tiroidit, tiroid bezinde inflamasyonunun olduğu (iltihabi reaksiyon) başlıca 8-10 hastalıktır. Tiroiditler; ağrılı tiroiditler ve ağrısız tiroiditler olarak ikiye ayrılabilir. Çoğu tiroidit tipinin birden çok ismi bulunur (parantez içinde belirtilmiştir). En bilinen ve en sık görülen tiroidit, Hashimoto tiroiditi dir. Hashimoto tiroiditi ağrısız bir tiroidit tir. Hashimoto hastalığının ilerleyen döneminde genellikle tiroid hormonu yetmezliği (hipotiroidi) gelişir (önemi!).

Not: -it, -itis eki Latince’de (tıpta), inflamasyon (ing), iltihabi reaksiyon, yangı anlamına gelir.

Ağrılı Tiroiditler

Hastanın tiroid bezinde ağrı vardır ve doktor muayene ettiğinde tiroid bezi hassastır.

  • De Quervain’s Tiroidit (Giant Cell Thyroiditis, Subakut Granülomtöz Tiroidit, Subakut Tiroidit, Subakut Nonsüpüratif Tiroidit)
  • Akut İnfeksiyöz Tiroidit (Akut Süpüratif Tiroidit)
  • Kronik İnfeksiyöz Tiroidit
  • Radyasyon Tiroiditi
  • Palpasyon-Travma Tiroiditi

Ağrısız Tiroiditler

Tiroid bezinde ağrı ve hassasiyet yoktur. Bu hastalarda tiroid hormonlarında değişiklik ve bazen guatr saptanır ve bu semptomlarla tiroidit ten şüphelenilerek tanı konur.

  • Hashimoto Tiroiditi (Hashimoto hastalığı, Kronik Lenfositik Tiroidit, Struma Lymphomatosa, Kronik Otoimmun Tiroidit)
  • Silent Thyroiditis (Painless Thyroiditis, Spontan İyileşen Hipertiroidizmli Lenfositik Tiroidit, Lymphocytic thyroiditis with spontaneously resolving hyperthyroidism, Subakut lenfositik tiroidit)
  • Postpartum Silent Tiroidit
  • İlaca Bağlı Tiroidit
    • Interferon 𝛂
    • IL-2 (Metastaz, Lösemi)
    • Lityum (Antidepresan)
    • Amiodarone (Antiaritmik)
    • Tirozinkinaz inhibitörleri (GİST tedavisi)
    • Sitokinler
  • Fibröz Tiroidit (Riedel Tiroiditi, İnvaziv Tiroidit, Riedel’s Struma (Struma=Guatr))
Ağrılı Tiroiditler (Tiroidit Çeşitleri)
Ağrılı Tiroiditler (Tiroidit Çeşitleri)
Ağrısız Tiroiditler (Tiroidit Çeşitleri)
Ağrısız Tiroiditler (Tiroidit Çeşitleri)
Tiroidit Evreleri: Tirotoksikoz (hipertiroidi), hipotiroidi ve iyileşme
Tiroidit Evreleri: Tirotoksikoz (hipertiroidi), hipotiroidi ve iyileşme. Ft4, TSH, tiroglobulin ve RAIU (radyoaktif iyot uptake) değişimleri.

Tiroiditler (HTML Tablo)

Ağrılı Tiroiditler Etyoloji (Nedeni) Kliniği Tiroid Hormonları Tanısı Tedavisi Prognozu
De Quervain’s Tiroidit, Giant Cell Throiditis, Subakut Granülomtöz Tiroidit, Subakut Tiroidit, Subakut Nonsüpüratif Tiroidit Viral - postviral
(Genellikle ÜSYE sonrası görülür)
Ağrılı, hassas ve büyümüş tiroid bezi Hipertiroidi > Hipotiroidi > Normotiroidi
Hipotiroidi kalıcı da olabilir
TFT
Sedimantasyon
Radyoaktif iyot uptake
Gözlem
Tiroid hormon replasmanı
Antitiroid ilaç
12-18 ay içinde tiroid fonksiyonları geri gelir. Hipotiroidi %5 kalıcıdır.
Akut İnfeksiyöz Tiroidit, Akut Süpüratif Tiroidit Etyoloji:

Erişkinde immun yetmezlik
Çocukta piriform sinüsten fistül
Bakteriler; en çok staf, streptokok

Kliniği:

Tek taraflı ciddi ağrı, şişlik, hassasiyet flüktüasyon (apse varsa), ateş.

Tiroid Hormonları:

TFT normal nadiren tirotoksikoz görülür

Tanısı:

USG de apse görülür
İİAB ile pü gelir, kültür, gram boyama yapılır

Tedavisi:

Perkütan drenaj
Önce IV sınra oral antibiyotik
Nadiren cerrahi drenaj gerekir

Prognozu:

Enfeksiyon tedavisi sonrası düzelir

Kronik İnfeksiyöz Tiroidit Etyoloji:

Mikobakteri, fungal, pnömosistitis

Kliniği:

İki taraflı, hafif ağrı ve hassasiyet, vücutta kırgınlık (%40)

Tiroid Hormonları:

Genellikle TFT normal, bazen hipotiroidik

Tanısı:

İİAB ile patojen tespiti (kültür, gram boyama)

Tedavisi:

Enfeksiyonun tedavisi (antibiyotik)

Prognozu:

Enfeksiyon tedavisi sonrası düzelir

Radyasyon Tiroiditi Etyoloji:

RAI tedavisi (en çok Gravese bağlı)
Boyuna radyoterapi

Kliniği:

İki taraflı, hafif ağrı ve hassasiyet (RAI den 5-10 gün sonra)

Tiroid Hormonları:

Genellikle hipotiroidi
Daha az geçici hipertiroidi atağı olur.

Tanısı:

Klinik
TFT

Tedavisi:

Gözlem
Tiroid hormon replasmanı
Antitiroid ilaç

Prognozu:

3-7 günde düzelir.

Palpasyon-Travma Tiroiditi Etyoloji:

Travmatik palpasyon
Emniyet kemeri
Biyopsi
Boyun ve paratiroid cerrahisi

Kliniği:

Tek-iki taraflı, hafif ağrı ve hassasiyet

Tiroid Hormonları:

Geçici hipertiroidi

Tanısı:

Klinik
TFT

Tedavisi:

Gözlem
Tiroid hormon replasmanı
Antitiroid ilaç

Prognozu:

Tamamen iyileşir

Ağrısız Tiroiditler Etyoloji (Nedeni) Kliniği Tiroid Hormonları Tanısı Tedavisi Prognozu
Hashimoto Tiroiditi, Kronik Lenfositik Tiroidit, Struma Lymphomatosa, Kronik Otoimmun Tiroidit Otoimmun (Anti-thyroid antibodies) Hipotiroidinin en sık nedenidir.
Kadınlarda 7 kat sıktır.
Genellikle subklinik hipotiroidi TFT
İİAB
Antitiroid antikor (antibody)
Gözlem
Tiroid hormon replasmanı
Hastalık genellikle süreklidir (remisyon nadirdir)
Subklinik hipertiroidi her sene %5 klinik hale gelir
Silent Thyroiditis, Painless Thyroiditis, Spontan İyileşen Hipertiroidizmli Lenfositik Tiroidit, Lymphocytic thyroiditis with spontaneously resolving hyperthyroidism, Subakut lenfositik tiroidit Etyoloji:

Otoimmun (Anti-thyroid antibodies)
Hashimoto nun bir varyantıdır

Kliniği:

Ağrısız, hafif hipertiroidi (tiroidler normal ya da hafif büyümüş)
Oftalmopati bulunmaz

Tiroid Hormonları:

Hipertiroidi > Hipotiroidi > Ötiroidi

Tanısı:

TFT
Antitiroid antikor (antibody)

RAI uptake

Tedavisi:

Gözlem
Tiroid hormon replasmanı
Antitiroid ilaç

Prognozu:

12-18 ay içinde normal tiroid fonksiyonu döner,% 20 kalıcı hipotiroidizm gelişir.

Postpartum Silent Tiroidit, Silent Tiroiditin doğurduktan sonra 1 sene içinde görülen çeşididir. Etyoloji:

Silent Tiroidit ile aynı

Kliniği:

Silent Tiroidit ile aynı

Tiroid Hormonları:

Silent Tiroidit ile aynı

Tanısı:

Silent Tiroidit ile aynı (Antitiroid antikorlar daha yüksek titrede ?)

Tedavisi:

Silent Tiroidit ile aynı

Prognozu:

Silent Tiroidit ile aynı (Kalıcı hipotiroidi daha yüksek ?)

İlaca Bağlı Tiroidit Etyoloji:

Interferon 𝛂
IL-2 (Metastaz, Lösemi)
Lityum (Antidepresan)
Amiodarone (Antiaritmik)
Tirozinkinaz inhibitörleri (GİST tedavisi)
Sitokinler

Kliniği:

Ağrı yok

Tiroid Hormonları:

Hipertiroidi ya da hipotiroidi gelişebilir

Tanısı:

TFT
Antitiroid antikor (antibody)

Tedavisi:

Mümkünse İlacın kesilmesi

Tiroidite neden olan ilaç kullanıldıkça tiroidit devam eder
Fibröz Tiroidit, Riedel Tiroiditi, İnvaziv Tiroidit, Riedel’s Struma (Struma=Guatr) Etyoloji:

Tiroid dokusunda fibrozis, makrofaj ve eozinofil infiltrasyonu.

Kliniği:

Boyunda sıkışma hissi, bazan disfaji.
Sınırları net ayrılamayan asimetril, sert tiroid dokusu ve guatr.

Tiroid Hormonları:

Başlangışta normal T3, T4 ve TSH. Zamanla subklinik (nadiren klinik) hipotiroidi

Tanısı:

Muayene
Dopler USG de kanlanması azalmış heterojen tiroid
BT, MR
PET BT: Hipermetabolik
İİAB: Nondiyagnostik

Tedavisi:

Gözlem
Tiroid hormon replasmanı
Trakeal ve özofageal darlıkta cerrahi (istmustan wedge rezeksiyon)

Prognozu:

Genellikle yavaş yavaş ilerler
Bazan durur ya da geriler.
Trakeadaki daralmaya bağlı asfiksi ve pnömoniye neden olabilir.
%30 hipotiroidi